Tips per leeftijdsgroep

Sociaal-emotionele ontwikkeling is de ontwikkeling van het gevoelsleven van een kind en het leren van gepast sociaal gedrag’ (uit: Jeugdthesaurus). Dit houdt in dat een kind lekker in zijn vel zit, zijn emoties leert herkennen en hanteren, en dat hij steeds beter in staat is waardevolle relaties aan te gaan. De bekendste sociaal-emotionele ontwikkeling in de basisschoolleeftijd is het ontstaan van wederkerige vriendschapsrelaties en de behoefte ergens wel of niet bij te horen.

Het sociale contact met leeftijdsgenoten speelt een belangrijke rol bij de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen in de basisschoolleeftijd. Mede hierdoor ontwikkelen ze een eigen identiteit, zelfvertrouwen, inlevingsvermogen, een geweten, en maken ze zich waarden en normen eigen. Kinderen brengen relatief veel vrije tijd door op de bso: ze kunnen zelf kiezen hoe en met wie ze hun tijd indelen. Dat maakt de bso bij uitstek een plek waar kinderen veel kansen krijgen om vriendschappen aan te gaan en samen te spelen met leeftijdsgenoten. Het is daarom belangrijk dat pedagogisch medewerkers die kansen bewust creëren en daarbij zelf ook bewust kansen grijpen om de verschillende aspecten van de sociaal-emotionele ontwikkeling te stimuleren.

4-7 jaar

4-7 jaar

  • Geef duidelijke regels voor het sociale verkeer: samen delen, niemand speelt de baas, we helpen elkaar.
  • Prijs en complimenteer kinderen voor hun inzet, niet voor resultaten. Prijs ook kinderen die hun angst overwinnen en kinderen die empathie tonen. Dit hoeft niet altijd met woorden maar kan ook met een knuffel of aai over de bol.
  • Praat met kinderen over emoties die je bij ze ziet, daardoor leren ze hun eigen gevoelens zelf te verwoorden en beheersen.
  • Voorkom conflicten niet steeds, geef de kinderen de ruimte om er veilig mee te oefenen.
  • Begeleid kinderen die dat nodig hebben bij sociale contacten, bijvoorbeeld verlegen of juist overheersende kinderen.
  • Houd rekening met het ontwikkelingsniveau, ook op moreel gebied. Kleuters liegen bijvoorbeeld niet om te manipuleren.

 

7-10 jaar

7-10 jaar

  • Praat met ze over vriendschappen, met wie ze vrienden zijn en wat dit voor ze betekent.
  • Ondersteun een realistisch en positief zelfbeeld, vraag kinderen die benoemen wat ze niet kunnen, naar wat ze wél kunnen.
  • Stimuleer het sluiten van vriendschappen door het organiseren van samenspel in wisselende groepjes.
  • Wees alert op pestgedrag en bespreek het met alle betrokkenen. Kijk voor tips bijvoorbeeld op Gedragsproblemenindeklas.nl(externe link) of Pestenislaf.nl(externe link).
  • Stimuleer empathie en nadenken over vooroordelen door met de kinderen te praten over bijvoorbeeld verschillen tussen kinderen met verschillende etnische achtergronden.
  • Stel af en toe de uiterste grenzen van een regel ter discussie. Bijvoorbeeld: ‘Is stelen ook verboden als je honger lijdt?’ Dit prikkelt de morele ontwikkeling.

 

10-12 jaar

10-12 jaar

  • Benadruk dat ieder mens uniek is en praat over positieve kenmerken van de kinderen.
  • Stimuleer de weerbaarheid door ze bijvoorbeeld te leren hoe ze nee kunnen zeggen en kunnen omgaan met kritiek.
  • Zorg voor een mix aan gezamenlijke activiteiten zodat ieder in samenspel zijn talenten kan ontdekken en ontwikkelen.
  • Bevestig kinderen in hun zelfstandigheid, ook door meer op afstand aanwezig te zijn.
  • Wees alert op mechanismes van macht en onderdrukking in de groep. Dit zijn vormen van pesten die u aan moet pakken. Tips voor hoe u dit kunt doen vindt u bijvoorbeeld op Gedragsproblemenindeklas.nl(externe link).
  • Ga er op in als kinderen vragen hebben over bijvoorbeeld een ramp elders in de wereld. Dit stimuleert niet alleen de morele ontwikkeling maar helpt ze ook hun eigen veiligheid in te schatten.
  • Praat over verschillen in opvattingen en achtergronden tussen mensen. Zo kunnen ze een eigen mening ontwikkelen en leren ze ook kritisch naar die mening te kijken.

 

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.